Od 35 lat Rady Osiedla zajmują się sprawami mieszkańców
Manifest Porozumienia Osiedli Wrocławia
Rady Osiedli są obecne na mapie Wrocławia od reformy ustrojowej, kiedy to w ramach likwidacji dzielnic, powołano do życia – na początku lat 90 – obecnie istniejące jednostki pomocnicze. Każda Rada przez ten czas, w ustalonych od lat granicach osiedla buduje świadomość lokalną, co do swojej niepowtarzalności na mapie miasta. Każde osiedle jest inne i chociaż wszystkie łączy tożsamość wrocławska, to ze względu na lokalizacje, ukształtowanie tkanki miejskiej i historię, ich potrzeby są różne – a potrzeby te najlepiej znają lokalni Radni Osiedli.
Od prawie 35 lat Rady Osiedla zajmują się sprawami mieszkańców, będąc najbliżej ich potrzeb, słuchając ich głosów. Czujemy się częścią miasta jako większej jednostki samorządowej, gdzie jako najmniejsza społeczność mamy najważniejszy atrybut demokracji,własnej tożsamości, wyjątkowości i sprawczości.
Rady Osiedli są także najbardziej efektywnym narzędziem komunikowania Gminie Wrocław potrzeb lokalnych społeczności oraz sposobów ich realizacji. Nie ulega wątpliwości, iż są potrzebne mieszkańcom i miastu.
Program reformy Rad Osiedli we Wrocławiu
Jako Porozumienie Osiedli Wrocławia obserwujemy ze smutkiem i niepokojem, że wielu Radnych Osiedlowych jest zmęczonych, wypalonych i traci poczucie sensu działania.Powodem jest obecny model działania rad, który jest nieadekwatny do ich misji, powoduje frustrację zarówno wśród radnych, jak i konflikty i nieporozumienia w kontaktach z Urzędem Miasta. System ten wymaga pilnej zmiany, głębokiej reformy, jeszcze przed wyborami na nową kadencję.
Aby określić jej kierunki, przeprowadziliśmy wśród Radnych Osiedlowych ankietę, wktórej udział wzięło 100 radnych, z 30 wrocławskich Osiedli. Na bazie jej wyników,opracowaliśmy propozycje niezbędnych zmian w pięciu obszarach działania Rad Osiedli.
Większa sprawczość Rad Osiedli
Obecnie Radni Osiedlowi pełnią dwie role. Z jednej strony są reprezentantami swoichlokalnych środowisk, z drugiej koordynują działania kulturalno-społeczno-sportowe, w postaci Festynów Osiedlowych, Klubów Seniora, Funduszu Czasu Wolnego, Mikołajek i innych działań społecznych.
Ponieważ działania te finansowane są ze środków publicznych, Radni Osiedlowi poświęcają zdecydowaną większość swojego czasu na pisanie ofert, sprawozdań, opisów faktur,składanie wniosków o zawarcie umów i pozostałe, niezbędne formalnie, ale bardzo angażujące urzędowe czynności. Tymczasem czas ten znacznie lepiej byłoby wykorzystać na działania związane z diagnozowaniem, komunikowaniem i rozwiązywaniem lokalnych problemów, zarówno infrastrukturalnych jak i społecznych. Niestety, ponieważ działalność Radnych Osiedlowych to w praktyce wolontariat, robiony po pracy, często na tę najistotniejszączęść działań brakuje czasu, pochłoniętego przez pisanie rozliczeń i sprawozdań.
Dlatego też uważamy, że należy organizację wszystkich tych działań przekazać do Centrów Aktywności Lokalnych („CAL”) w tych Osiedlach gdzie CAL został utworzony, a Radom Osiedli pozostawić nadzór nad ich realizacją. Wiele CAL-ów i tak podejmuje podobne działania, w efekcie czego pojawia się między Radami a CALami niepotrzebna konkurencja. Co więcej,CAL-e mają znacznie prostsze zasady rozliczania środków w porównaniu do Rad Osiedli.
Tylko na osiedlach, na których nie ma jeszcze CAL-i, działania te powinny być realizowanenadal przez Rady i tylko do czasu utworzenia CAL-u na tym Osiedlu.
Aby zachować społeczny nadzór nad działalnością CAL-i Rady Osiedli powinny mieć reprezentantów w komisjach konkursowych na operatora CAL oraz składać coroczną opinięna temat realizacji działań przez CAL na danym Osiedlu, braną pod uwagę przy rozliczeniurocznym danego CAL. W przypadku Festynów, które stanowią często święto osiedlowe, CALpowinien organizować Festyn w porozumieniu z Radą Osiedla i wspólnie z nią określać program imprezy.
W efekcie, Rady Osiedli będą mogły skupić się całkowicie na reprezentowaniu mieszkańców, załatwianiu spraw lokalnych, kontakcie z urzędem, a więc sprawach, doktórych zostały wybrane w wyborach.
Coroczny Fundusz Osiedlowy powiązany z PIT
Fundusz Osiedlowy, realizowany dotąd trzy razy, jest powszechnie uznawany w środowisku rad osiedli za najważniejsze narzędzie oddziaływania radnych na lokalną infrastrukturę.
W jego ramach Rady otrzymywały możliwość podjęcia decyzji o realizacji od jednego do kilku drobnych projektów infrastrukturalnych o wartości od kilkuset tysięcy do ponad miliona złotych. Decyzje te poprzedzone zawsze były konsultacjami z mieszkańcami.
Uważamy, że Fundusz Osiedlowy powinien stać się mechanizmem corocznym – a nie, tak jak obecnie, realizowanym średnio co dwa lata.
Procesy inwestycyjne, nawet na drobne inwestycje, potrafią trwać długo. Coroczny fundusz pozwoli osiedlom dbać o bieżące potrzeby. Wrocław rozwija się dynamicznie i częstsze aktualizowanie listy potrzeb pozwoli rozwiązywać na bieżąco drobne, istotne lokalne problemy.
Proponujemy także wprowadzenie do algorytmu, według którego wyliczany jest kwota funduszu osiedlowego, liczby mieszkańców z danego osiedla, rozliczających się zpodatku dochodowego we Wrocławiu.Wprowadzenie tego elementu sprawi, że w interesie Rad Osiedli stanie się nakłanianie mieszkańców na rejestrację podatkową w naszym mieście, co przyniesie zwiększone przychody całemu miastu. A Rady Osiedli, jako najbliższe mieszkańcom, mogą mieć na lokalne społeczności największy wpływ. W ten sposób interes całego miasta jak i osiedli zostanie strukturalnie jeszcze mocniej ze sobą powiązany.
Jeżeli pozyskanie od Urzędu Skarbowego informacji o liczbie mieszkańców rozliczających sięna danym osiedlu okazałoby się utrudnione, warto wprowadzić ten mechanizm choćby na poziomie dawnych dzielnic, a więc obecnym zakresie działania Urzędów Skarbowych. W ten sposób mógłby być wyliczany budżet na poziomie grupy osiedli, znajdujących się na tereniedziałania danego US.
Rada Miejska decyduje o dietach
Obecnie diety dla radnych osiedlowych są ustalane przez samych radnych w drodze uchwały i wypłacane z budżetu osiedla. Powoduje to dylematy i sytuację, w której radni, chcącotrzymywać dietę, muszą uszczuplać środki przeznaczone na działalność osiedlową.
Zamiast tego, badani w ramach naszej ankiety, zdecydowanie opowiedzieli się za ustalaniem diet Radnych przez Radę Miejską i wypłacaniem ich przez Urząd Miejski.
Regularne spotkania z Prezydentem
Zdecydowana większość – 77% radnych, którzy wypełnili ankietę – chciałaby regularnych,corocznych spotkań z Prezydentem Miasta. Ze względu na liczbę osiedli (48) proponujemy powołanie zespołów międzyosiedlowych,w skład których wejdą Przewodniczący Zarządu Osiedla kilku sąsiadujących osiedli,połączonych tkanką miejską i związanymi z nią problemami.
Takich zespołów mogłoby być na tyle mało, że coroczne spotkania z Prezydentem stałyby się wykonalne.
Co więcej, powołanie takich zespołów mogłoby przygotowywać miasto do potencjalnego przyszłego podziału na dzielnice, na wzór Warszawy – coś, co może okazać się wkrótce potrzebne przy rosnącym Wrocławiu, zamieszkiwanym realnie już przez ponad milion mieszkańców (na bazie szacunków jednostek miejskich liczba realnych mieszkańców jest znacznie większa niż liczba osób zameldowanych).
Zwiększenie frekwencji w wyborach
Sprawą, o którą pilnie należy zadbać, jest podjęcie zarówno przez Miasto, jak i środowisko osiedlowe działań na rzecz zwiększenia frekwencji w wyborach do Rad Osiedli. Wpoprzednich wyborach frekwencja ta wyniosła nieco powyżej 6% – stanowi to niezwykle niski wskaźnik.
Postulujemy postawienie sobie jako celu 10% na najbliższe wybory – jest to cel ambitny, ale realny, przy prawdziwym zaangażowaniu wszystkich zainteresowanych stron.
Konieczne jest powołanie zespołu ds. kampanii pro-frekwencyjnej, w skład którego wejdą zarówno przedstawiciele Gminy Wrocław, jak i środowisk osiedlowych, aby zapewnić spójnośćdziałań.
Zachowanie mniejszych osiedli
Osiedla nie powinny być na siłę, odgórnie, łączone w większe jednostki. Taka zmiana przyniesie więcej problemów niż korzyści. Nie ułatwi także pracy urzędnikom magistratu, a wręcz przeciwnie.
Ewentualne zmiany granic Osiedli muszą mieć uprzednią akceptację lokalnych społeczności reprezentowanych przez Rady Osiedli, a wynikać przede wszystkim z faktycznych potrzeboraz woli samych Osiedli. Dotyczy to zarówno ewentualnego łączenia mniejszych osiedli jak i podziału większych – tam gdzie je sztucznie scalono.
W naszej ankiecie, za zachowaniem obecnych granic, opowiedziało się 82% badanych, 9% było za łączeniem osiedli, 9% za ichpodziałem na jeszcze mniejsze jednostki.
Powołanie zespołów międzyosiedlowych (o których mowa w pkt. 4) usprawni komunikację oraz pozwoli na grupowanie wyzwań i problemów.
Podsumowanie
Po wprowadzeniu proponowanych wyżej zmian, mających akceptację większości Radnych Osiedlowych, Rady Osiedli, które stanowią ważny element funkcjonowania Wrocławia, mogąznacząco poprawić swoje działanie, wzmacniając miasto, wzmacniając mieszkańców i budując lokalne społeczności. Dlatego też wnioskujemy zarówno do Rady Miejskiej jak i do Prezydenta, aby w trybie pilnym, w ramach planowanej reformy systemu Rad Osiedli, niezwłocznie wprowadzić powyższe zmiany w życie.
Jesteśmy przekonani, iż zmiany te mają demokratyczny mandat i będą miały pozytywny wpływ na jakość życia mieszkańców stolicy Dolnego Śląska.
W imieniu Stowarzyszenia Porozumienie Osiedli Wrocławia
Zarząd:
Łukasz Srokowski
Marcin Gruszko
Mateusz Adamczyk
